معاون دانشجويي سابق وزارت علوم تحقيقات و فن‌آوري با بيان اين كه مجموعه عوامل دو دهه گذشته بر آسيب اجتماعي دانشجويان تاثير گذار است، گفت:‌ مساله آسيب اجتماعي دانشجويان فرآيندي است كه نبايد نسبت به آن بي‌توجه ماند.

به گزارش خبرنگار سياسي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) غلامرضا ظريفيان در جلسه‌ي پرسش و پاسخي با عنوان " سلسله ‌جلسات بررسي آسيب‌ها و بحران‌هاي اجتماعي در بين دانشجويان" كه به همت معاونت فرهنگي جهاد دانشگاهي در دانشگاه تهران برگزارشد، اظهار كرد: براي پرداختن به اين موضوع به دليل اين كه در دو،‌ سه دهه اخير افزايش قشر دانشجو و حركت دانشگاه از نخبه‌پروري به سمت انبوه را داشته‌ايم، مي‌توان حوزه دانشجويان و جامعه را يكي دانست.

وي افزود: رشد 12 برابري جمعيت دانشگاه‌هاي كشور نشان از اين است كه دانشگاه نخبه پرور در مسير تبديل به دانشگاه انبوه است كه اين موضوع تنها مربوط به ايران نمي‌شود. در طي 20 سال گذشته مجموع اتفاقات به وجود آمده بيشترين تاثير را بر دانشجويان و نسل جوان داشته است كه عامل بيشتر اين اتفاقات دانشجويان بوده‌اند.

اين استاد دانشگاه تصريح كرد: از جمله اين اتفاقات مي‌توان به انقلاب اشاره كرد كه تا 6 دهه بعد تاثيرات مستقيمي بر نسل جوان جامعه دارد. جنگ نيز از مباحث ديگري است كه بر دانشجويان تاثير گذار است. كشورهايي كه ميان دو تا چهار سال جنگ دارند حدود 5 دهه جامعه‌شان متاثر از جنگ است. جنگ و انقلاب مي‌تواند فرصت‌هاي بسيارو در پاره‌اي موارد به لحاظ جامعه‌شناسي آسيب‌هايي را ايجاد كند.

ظريفيان همچنين تغييرات به وجود آمده در ساختار كشو رها و تغييرات ساختاري و ارزشي كشورها را از عوامل جدي و اساسي دانست و گفت: انفجار جمعيت نيز از ديگر عوامل تاثير گذار بر بحران‌هاي اجتماعي در بين دانشجويان است. در ابتداي انقلاب مشروطه، 11 ميليون جمعيت داشتيم كه در اوايل انقلاب و مدت زمان 80 سال به 36 ميليون نفر رسيد. در حدود 20 سال بعد از انقلاب درباره جمعيت، اين مسير 80 ساله را طي كرديم.

معاون سابق وزير علوم تحقيقات و فن‌آوري افزود: انفجار جمعيت باعث درهم ريختگي نسل‌ها شده است؛ بدين صورت كه نسل‌هاي گذشته فرصت انتقال ميراث‌هاي خود را به نسل بعدي در مسير طبيعي نداشتند. از مشكلات انفجار جمعيت مي‌توان به گسست نسلي اشاره كرد.

وي خاطر نشان كرد: در نتيجه گسست نسلي شكافي ميان تدبير و تغيير به وجود مي‌آيد. عدم مديريت و برنامه‌ريزي فرهنگي و توليد فرهنگي براي 70 درصد جمعيت بين صفر تا 30 سال كشور باعث مي‌شود تا اين نسل با پيام‌هاي عجيب روبه رو شود كه با ضائقه‌ي آن‌ها هم‌خواني ندارد.

اين استاد دانشگاه افزود: جهاني شدن نيز بر آسيب‌هاي اجتماعي دانشجويان تاثير گذار است. ميزان پيشرفت جهاني با گذشته قابل قياس نيست. نسل جوان بدون فيلتر و مستقيما در معرض پيشرفت قرار دارد. در دهه اول انقلاب توانستيم با وجود شخصيت معنوي و تاثيرگذار امام (ره) شكاف ميان دولت و ملت را پر كنيم. اما امروز انفجار جمعيت در اين مدت زمان باعث زياد شدن فاصله دولت و ملت شده است.

معاون سابق وزير علوم تحقيقات و فن‌آوري تصريح كرد: در بحث انفجار جمعيت تركيب ساختار جامعه به شكل كاريكاتوري به هم ريخته مي‌شود و شاهديم كه ساختار شهر نشيني، عشايري و روستايي جامعه به كلي تغيير پيدا مي‌كند.

ظريفيان خاطر نشان كرد: به دنبال جهاني شدن شاهديم نسل تكليف گراي گذشته به نسل حقوق گرا تبديل شده است؛ به اين معنا كه جوانان بيشتر به دنبال اين هستند كه حقوق آن‌ها چيست و يا اين كه چه تكليفي بر عهده دارند؟ به همين دليل ميزان سپهر جمعي جوانان كاهش يافته و رو به سپهر فرديت آوردند. وجود وبلاگ‌هاي فردي بيان گر همين مساله است.

وي در حالي كه كشورهاي مختلف را در حركت به سمت اقتدار نرم افزاري دانست، گفت: ما همچنان مطابق اقتدار سخت‌افزاري از طريق امنيت فرهنگ را كنترل مي‌كنيم و تلاشي براي ايجاد امنيت از طريق فرهنگ نمي‌كنيم. جامعه‌ي ما با شكاف‌هاي مختلف از جمله بحران مشاركت، فقر و غنا،مدرنيته و سنت، تدبير و تغيير، بومي‌گرايي وجهاني شدن و... مواجه است.

اين استاد دانشگاه با تاكيد بر نظارت و كنترل توسط چشم قدرت برتر كه بر جامعه اعمال مي‌شود، افزود: اين فرهنگ توسط ماهواره و اينترنت وارد خانواده‌ها شده است. كار پيمايشي ميزاني انجام شده بيانگر اين مطلب است كه اكثر مخاطبان ماهواره و اينترنت را جوانان تشكيل مي‌دهند. با توجه به آمارهاي موجود شاهد تغيير در سبك زندگي، نوع لباس پوشيدن و غذا خوردن و غيره هستيم. اما نكته مهم اينجاست كه هميشه پندار و تصور ما از واقعيت موجود، بدتر است و اين موضوع خطرناك است.

وي در پاسخ به اين پرسش كه ريشه بحران‌هاي موجود كجاست؟ توضيح داد: يك پديده را از سه منظر مي‌توان بررسي كرد از منظر علت يابي،‌ زاويه‌ي فرآيندي، نتيجه و آثار آن، ‌مشكل اينجاست كه ما هنوز در فهم و درك مساله با مشكل مواجه هستيم.

معاون سابق وزير علوم تحقيقات و فن‌آوري همچنين در پاسخ به اين پرسش كه آيا ايدئولوژي‌زدايي رخ داده در كشور نتيجه مثبت دارد يا منفي؟ گفت: بستگي دارد ايدئولوژي را چگونه تعريف كنيم اگر از ديد ماركس ايدئولوژي را آگاهي كاذب بدانيم، ايدئولوژي بار منفي دارد، اما اگر آن را به معناي تعهد اجتماعي بدانيم مثبت خواهد بود.

وي داشتن سرزمين پهناور، منابع مادي وسيع،‌ نسل جوان پرانرژي و تاريخ غني كشورمان را از نكات مثبت جامعه دانست و افزود: اين در حالي است كه امروز يكي از ثروت‌هاي مهم در جهت پيشرفت جوامع بعد از سرمايه اجتماعي، نيروي انساني آموزش ديده است.

او همچنين به اين سوال كه آيا توجه بيش از حد به ارزش هاي در تضاد با رشد و پيشرفت باعث عقب ماندگي نيست؟ تصريح كرد: طبعيتا در سنت ماندن، تحجر است. يكي از مشكلات اين است كه يا دچار سنت پرستي مي‌شويم و يا به شدت مجذوب تجدد؛ در حالي‌كه با نقد و پذيرش سنت مي‌شود از دستاوردهاي مثبت تجدد استفاده كرد.

او پس از صحبت يكي از دانشجويان در جلسه مبني بر اين كه پيشرفت كشورهاي اروپايي جلوي چشمان است ولي موضوع بزرگ سكولاريسم در اين كشورها را نمي‌بينيم، اظهار كرد: با نگاه كردن به قرآن اين‌گونه مي‌فهميم كه قرآن نمي‌تواند صرفا در حوزه‌هاي خصوصي تعريف شود. در اين متن حرف‌ها و پيام‌هايي وجود دارد كه باعث مي‌شود در قالب زيست سكولار باقي نماند.

ظريفيان در پايان افزود: گفتمان امام (ره) بعد از رنسانس كه سكولاريسم را گفتمان غالب بر جهان كرده بود اين بود كه مي‌توان ميان دين و سياست ارتباط منطقي برقرار كرد كه مدل آن جمهوري اسلامي است. به نظر اين مدل هنوز به خوبي ارائه نشده است. اگر امام(ره) فرصت ارائه آن را داشتند، تئوري ايشان هنوز وراي مدل حاكم بر غرب، حرف اساسي براي گفتن دارد.هنوز جهان جديد، تاثير معنويت و سياست را با تكيه بر نقش سرنوشت‌ساز مردم در زندگي خود تجربه نكرده‌اند. مدلي است كه اگر خوب پردازش شود و تحقق پيدا كند، ممكن است مسير ديگري را علاوه بر مسيرهاي كنوني فراروي بشر قرار دهد.

وي يادآور شد: بر اين اساس رسالت امروز مديران و رهبران جامعه ما بسيار سنگين و تعيين كننده است و اگر در پردازش و هم در اجرا به درستي آن را تبيين و تحقق نبخشند اين فرصت طلايي براي طرح در جهان كنوني از آن گرفته خواهد شد.